Overzicht van veel Duitse militaire begrippen die o.a. bij de Atlantikwall werden gebruikt.
De basislijst kwam tot stand door het beschikbaarstellen van een overzicht door de makers van de website Atlantikwall in Kaart.
Het overzicht zien wij als een "groei" document, waar door de tijd nieuwe begrippen aan worden toegevoegd.
De basislijst kwam tot stand door het beschikbaarstellen van een overzicht door de makers van de website Atlantikwall in Kaart.
Het overzicht zien wij als een "groei" document, waar door de tijd nieuwe begrippen aan worden toegevoegd.
| Begrippen - Afkortingen | Omschrijving |
|---|---|
| A | # |
| Abschnittskommandeur | Commandant van een (kust)sector |
| Abschnitt | Sector |
| Abteilung | Militaire eenheid, afdeling |
| Abteilung für Kriegskarten- und Vermessungswesen | Centrale kaartenafdeling bij het OKW |
| Abteilung Siedlung und Bauten | Bouwafdeling van het Rijkscommissariaat |
| Abwehr-Flammenwerfer | Op afstand ontsteekbare vlammenwerper |
| Achtung | Waarschuwing |
| Admiral | Admiraal |
| Afrikabehälter | 1.700 liter watertank |
| Alarmgruppen | Adhoc samengestelde reactie-eenheden |
| Alarmregelung | Handelingsprotocol bij invasiedreiging |
| Alarmstufe | Fase in de Alarmregelung |
| Amt, Ämtern | Afdeling/bureau |
| Anlage | Bijlage of bunker |
| Arbeitseinsatz | Verplichte tewerkstelling |
| Arbeitsgemeinschaft | Conglomeraat van Duitse hoofd en Nederlandse onderaannemers |
| Arbeitsschwerpunkt | Zwaartepunt van bunkerbouwwerkzaamheden |
| Arbeitsschwerpunktfolge | Prioriteitsvolgorde binnen de bunkerbouw |
| Armee | Leger |
| Armeekorps | Legerkorps |
| Armeeoberkommando, AOK | Opperbevel leger |
| Army Group | Leger |
| Army Map Service | Militaire kaartendienst |
| Artillerie Arsenal | Artillerie arsenaal |
| Artillerie-Kommandeur, Arko | Artilleriecommandant |
| Artillerie-Regiment zur Vergeltung | Artillerieregiment ter vergelding (V-wapens) |
| Arty H.Q. | Artilleriehoofdkwartier |
| Asperges | Versperringen |
| Auffangstellung | Opvangstelling, tweede linie |
| Aufstellungsstab | Oprichtingsstaf |
| Aufstellungswelle | Opkomstlichting rekruten |
| Ausbau | Bouw, uitbouw |
| Ausbaustand | Bouwstatus, vordering |
| Ausbildungs Bataillone | Opleidingsbataljon |
| Aussenkommando | Eenheid op afstand |
| Ausweis | Pas, bewijs |
| B | # |
| Barbarossa | Operatie, Duitse aanval op Rusland juni 1941 |
| Bataillonsgefechtsstand | Bataljonshoofdkwartier |
| Bauausschuss | Bouwcommissie |
| Bauforme | Gestandaardiseerde bunkers |
| Baufortschrittskarten | Kaarten met de bouwstatus, voortgang |
| Baufortschrittsmeldungen | Melding over de bouwstatus, voortgang |
| Bauleitung | Regionale en lokale bouwleiding van de Luftwaffe of OT |
| Baumsperre | Versperring van bomen |
| Bau-Pionier-Bataillon | Bouwbataljon van de genie |
| Bauprogramm | Bouwprogramma |
| Baupunkt | Genummerde bouwplaats, bouwlocatie |
| Baurat | Bouwopzichter |
| Baustab | Bouwstaf |
| Baustärke | Bouwsterkte |
| Bautruppen | Bouwtroepen |
| Bauvorhaben | Bouwproject |
| Bauwerk | Bouwwerk |
| Beauftragte für die Provinz Südholland | Duitse Beamte, commissaris voor de provincie Zuid-Holland |
| Befehlsbereich | Bevelsgebied |
| Befehlsstand | Hoofdkwartier, commandobunker |
| Befestigungen | Vestingwerken |
| Beobachter | Waarnemer, verwijst naar persoon of object |
| Beobachtungsstand | Observatiepost, bijv. een (kerk)toren, bunker of ander punt met uitzicht |
| Beschussfreier Raum | Schotvrij |
| Betonfertig | Ruwbouw, onafgewerkte betonconstructie |
| Betriebsstand | Bouwwerk voor generator of aggregaat |
| Beutegeschütz | Buitgemaakt geschut |
| Beutewaffen | Buitgemaakt wapen |
| Bevollmächtigte für die Bauwirtschaft | Vertegenwoordiger, afgevaardigde voor de bouwsector |
| Bezirkskommandant | Regiocommandant |
| Binnenlandse Strijdkrachten, BS | Nederlandse strijdkrachten in bezet gebied |
| Blinkgeräte | Lichtseinapparatuur |
| Blitzmädel | Vrouwelijk personeel van Luftwaffe of Marine werkzaam bij de verbindingsdienst |
| Bodenständig | Plaatsgebonden |
| Brieftaubenschlag | Duiventil |
| SS-Brigadeführer | Brigadecommandant van de SS |
| Brückensperre | Brugversperring |
| C | # |
| Calque | Kaart of plattegrond op doorzichtig papier |
| Combined Operations Beach and Pilotage Reconnaissance Parties | Verkenningsoperaties voor een geschikt landingsgebied |
| Combined Operations Headquarters (COHQ) | Hoofdkwartier voor gecombineerde operaties |
| D | # |
| D-day, Decision Day | Landingsoperatie, geallieerde invasie juni 1944 |
| Deckpause | Kaart op doorzichtig overtrekpapier |
| Defence Overprints | Geallieerde militaire inlichtingenkaarten gemaakt uit diverse bronnen |
| Destroyer | Torpedobootjager |
| Deutsche Zeitung in die Niederlanden | Duitse krant in bezet Nederland |
| Dienststelle | Afdeling, kantoor |
| Diplom-Ingenieur | Werktuigbouwkundig ingenieur |
| Divisionskartenstelle | Kaartenafdeling van een divisie |
| Divisionskommandeur | Divisiecommandant |
| Doppelgruppenunterstand | Bunker voor twee groepen |
| Dragons teeth | Höckerhindernisse, betonnen obstakels, tankhindernis, ook wel drakentanden genoemd |
| Drehturm | Draaibare toren of koepel |
| Dringlichkeitsstufe | Prioriteitsfase |
| Dunkle Nachtjagd | Methode van vliegtuiginterceptie door Duitse nachtjagers met grondradar in een stelling |
| E | # |
| Eendracht-Stellung | Duitse verdedigingslinie voor het Hollands Diep en het Volkerak |
| OT-Einsatzleiter | Leider van de OT voor een sector of regio |
| Einzel-Stützpunkt | Solitair steunpunt in de Neue Westwall periode |
| Engineers | Geallieerde genisten |
| Entgiftung | Ontgifting |
| Entladen | Ontladen |
| Erdbeschuss | Grondbeschieting |
| Erdbunker | Bunker van hout overdekt met grond |
| Ergänzungen | Toevoeging, aanvulling |
| Erkundungsstab,organe | Verkenningsstaf, verkenningseenheid |
| Evakuierung | Evacuatie |
| F | # |
| Fährkommando | Veerbootbemanning, -bewaking, eenheid |
| Fahrtnotizen | Reisnotities, opmerkingen |
| Fallschirmjäger | Valschermtroepen, parachutisten |
| Feldgendarmerie | Militaire politie |
| Feldhaubitze | Veldhouwitser |
| Feldmässige Ausbau | Bouw van veldversterkingen |
| Fernschreib(er) | Telegrafie, telegraaf |
| Fernsprech | Telefonie |
| Festung | Vesting |
| Festungsbereich | Vesting, vestinggebied |
| festungsmässige Ausbau | Permanente, duurzame vestingbouw, bomvrij |
| Festungspak | Anti-tankgeschut ontwikkeld om in een bunker op te stellen |
| Festungs-Bau-Bataillon | Vestingbouwbataljon |
| Festungsdienststelle | Vestingkantoor, -bureau, -afdeling |
| Festungsfront | Vestingfront, gevechtsgebied voor fortificaties |
| Festungskabelbauzug | Eenheid kabelleggers |
| Festungskabelnetz | Bekabelingsnetwerk in de vestingbouw of tussen fortificaties |
| Festungskommandant | Vestingcommandant |
| Festungsnachrichtenstab | Staf van de verbindingseenheid in een vesting |
| Festungsnachrichtentruppen | Verbindingseenheden binnen de vestingbouw |
| Festungspioniere | Vestinggenisten, genie gespecialiseerd in vestingbouw |
| Festungs-Pionierkommandeur | Vestinggeniecommandant |
| Festungspionierstab | Vestinggeniestaf |
| Festungsstammtruppen | Troepen opgeleid om vestingwapens te bedienen |
| Festungsvorfeld | Vestingvoorveld, gevechtsgebied voor de vesting |
| Feuerplan | Vuurplan |
| Feuerzusammenfassung | Vuurconcentratie |
| FLAK, Fla, Flugabwehrkanone | Luchtdoelkanon, -geschut |
| Flakartillerist | Kanonnier van een luchtdoelkanon |
| Flakscheinwerfer-Abteilung | Schijnwerperafdeling voor Flak |
| Flakvierling | Vierloops luchtdoelgeschut |
| Flakzug | Eenheid bestaande uit 3 of 4 luchtdoelkanonnen |
| Fliegerbeschuss | Vliegtuigbeschieting |
| Flugfeld, Flugplatz | Vliegveld |
| Flugmelde, Fl.Melde | Vliegtuigwaarnemingen |
| Flugzeug-Wache, Fluwa | Vliegtuig waarnemingspost |
| Flütung | Inundatie, onderwaterzetting |
| Freie Küste | Kuststrook van gering strategisch belang |
| Freiwilligen | zie Hilfswillige |
| Freizumachender Streifen | Kaalslag op aangewezen stroken land |
| Freya | Radartype voor de middellange afstand |
| Frozen personnel | Vast aangewezen personeel, in overdrachtelijke zin bevroren |
| Führer | Leider, bevelhebber |
| Führer der Schnellboote | Leider, bevelhebber van de Schnellboote |
| Führer Weisung | Aanwijzing of directief van de leider, bevelhebber |
| Führerhauptquartier | Hoofdkwartier van de leider, bevelhebber |
| Führungsabteilung | Operatie-afdeling |
| FuMO 3 ‘Zerstörer Saule’ | Type radar van de Kriegsmarine voor de korte afstand |
| FuMO 52 ‘Mammut’ | Type lange afstand radar in gebruik bij de Luftwaffe en Kriegsmarine |
| Funk | Radioverbinding |
| Funkfeuer | Radiobaken |
| Funkhorchstelle | Radio-afluisterstation |
| Funkmessortungsgerät, FuMO | Radar voor locatie, plaatsbepaling |
| G | # |
| Gefechtsbereitschaft | Ingereedheidstelling |
| Gefechtsgebiet | Gevechtsgebied |
| Gefechtsstand | Commandopost, hoofdkwartier |
| Gefreiter | Rang, Korporaal |
| Geländebesprechung | Terreinbespreking |
| Geländetaufe | Landdoop, oriëntatie |
| Geländeübungen | Oefeningen om het terrein eigen te maken |
| General der Flieger | Generaal van de luchtmacht |
| General der Infanterie | Generaal van de infanterie |
| Generalfeldmarschal | Veldmaarschalk |
| Generalkommando | Hoog bevelsniveau, commandantenbevoegdheid |
| Generalkommissar zur besonderen Verwendung | Commissaris-generaal voor speciale taken |
| Generalkommissariat für Finanz und Wirtschaft | Commissaris-generaal voor Financiën en Economie |
| Generalleutnant | Rang, in Nederland: Generaal-majoor |
| Generalmajor | Rang, in Nederland: Brigadegeneraal |
| Generalstab | Generale staf |
| Geschutzbettung | Geschutsbedding |
| Gesprengt | Opgeblazen |
| Gold Beach | Een van de invasiestranden in Normandië |
| Granatwerfer, Gran.W. | Granaatwerper, mortier -stelling |
| Grenadier | Rang, in Nederland soldaat |
| Grenadier-Regiment | Regiment grenadiers |
| Grenzaufsichtstelle, GASt | Douanepost, kantoor van de grenswacht |
| Grenzaufsichtdienst, GASD | Organisatie van de grenswacht |
| Grossminenfeld | Mijnenveld, groter dan gebruikelijk |
| Grossraum | Overkoepelend gebied op zee of in de lucht waarin militaire activiteit van vriend en vijand plaatsvindt |
| Großschaltstelle | Hoofdschakelpunt |
| Grundlegende Bemerkungen | Basis- of fundamentele opmerkingen, ten grondslag liggend |
| Gruppenunterstand | Bunker voor een groep van 10 militairen |
| Gutachten | Beoordeling |
| H | # |
| Hafenkommandant | Commandant van de haven |
| Hafenkommandantur | Kantoor van de havencommandant |
| Hauptkampflinie | Hoofdgevechtslinie |
| Hauptstützpunkt | Groot steunpunt ten tijde van de Neue Westwall |
| Heer | Landmacht |
| Heeresartillerie | Landmachtartillerie |
| Heeresgruppe | Legergroep |
| Heereskarte | Landmachtkaart |
| Heereskartenlager | Kaartopslag en distributiepunt |
| Heeres-Küsten-Artillerie | Landmachtkustartillerie |
| Heeres-Küsten-Batterie | Landmachtkustbatterij |
| Heeresplankammer | Kaartendienst van het leger, Dienst militaire geografie |
| Heimat | Thuis |
| Heimatschutzstil | Streekgebonden camouflagestijl |
| Hemmbalken | Type strandversperring, boomstammen die een vaartuig uit het water omhoog liften |
| Hilfswilligen, HiWi | Buitenlandse vrijwilligers in de Wehrmacht |
| Hintere Wasserstellung | Duitse verdedigingslinie in het achterland, grotendeels het traject van de Oude Hollandse Waterlinie |
| Hochleitstand | Een hoge (toren) vuurleidingspost |
| Höckerhindernisse | Betonnen obstakels, tankhindernis, ook wel drakentanden genoemd |
| Höhere Kommando, HöhKdo | Hoger commando, hoger bevelsniveau |
| Höhere Pionierschule | Hogere genieschool |
| H.Q., headquarter | Hoofdkwartier |
| I | # |
| im Bau | In bouw |
| im Generalstabsdienst (i.G.) | In de generale staf |
| Infanterie-Division, Inf.Div. | Infanterie Divisie |
| Inselkommandant | Eilandcommandant |
| Inspekteur der Landesbefestigung beim Oberbefehlshaber West | Inspecteur fortificatiën bij Ob. West |
| Interpretation Report | Interpretatierapport |
| Ia/Mess | Generale staf operaties, kaart- en meetdienst |
| Ia/Fest.Pi. | Generale staf operaties, dienst der genie |
| J | # |
| Jagdfliegerführer Holland | Coördinerend orgaan (persoon) over jachtvliegtuigen |
| Jagdgeschwader | Squadron jachtvliegtuigen |
| Jagdkommando | Eenheid belast met onderscheppen van de vijand in bezet gebied |
| Jäger-Regiment | Regiment jagers |
| Jägerleitoffizier, JLO | Gevechtsleider |
| Jubilee | Geallieerde operatie, Raid op Dieppe |
| Junkers Ju 52, Ju-52 | Duits transportvliegtuig |
| K | # |
| Kabelanschlußstelle | Kabelaansluitpunt |
| Kabelaufführungspunkt | Opstijgpunt voor grondkabels |
| Kabelendeverschluß | Kabelafsluiting |
| Kabellageplan | Kabelplan, -kaart, overzicht van leidingen |
| Kabelschalteinheit | Schakeldienst |
| Kabelverteiler | Kabelverdeler |
| Kaliberlengte | De lengte van een geschutsloop is de kaliberlengte keer het kaliber van het wapen. Bijv. een 5 cm KwK L/42 heeft een loop van 5 cm keer 42: 210 cm. |
| Kampfanlage | Gevechtsbunker |
| Kampfanweisung | Gevechtsaanwijzing |
| Kampfgruppe | Gevechtsgroep, -eenheid |
| Kampfkommandant | Commandant van gevechtstroepen in een gebied |
| Kampfliste | Lijst van wapens, gevechtseenheden |
| Kampfwagen-Kanone, KwK | Tankkanon |
| Kartenlager | Kaartendepot |
| Kartenstelle | Kaartenbureau, -afdeling |
| Kasematte | Kazematkanon, geschutsbunker |
| Kathy Mine | Engelse naam van Duitse Küstenmine A, een zeemijn |
| Kathy Mine Party | Naoorlogse eenheid belast met het ruimen van Küstenmine A |
| Kernfestung | Centraal verdedigingswerk |
| Kernwerk | Centraal verdedigingswerk, vergelijkbaar met een citadel |
| Kleinkampfmittel | Minimalistische vaartuigen, wapens en uitrusting om door te vechten tegen een superieure vijand |
| Kleinststand | Minimalistisch uitgevoerde St-bunker, bedoeld om materialen uit te sparen |
| K.M.A. | Küstenmine A, zeemijn |
| Kommandantur | Hoofdkwartier, stafgebouw |
| Kommandeur Commandant | # |
| Kommandeur der Truppen des Heeres in den Niederlanden, Kdr.d.Tr.d.H./ KdTdH | Bevelhebber van de landmachttroepen in Nederland |
| Kommandierender Admiral in den Niederlanden | Bevelhebber van de Kriegsmarine in Nederland |
| Kommandobefehl | Commandobevel |
| Kommodore | Rang binnen de Luftwaffe, in Nederland: Commodore |
| Kompanie Gefechts Stand, Kp.Gef.St. | Compagnie commandopost |
| Konteradmiral | Rang binnen de Kriegsmarine, in Nederland: schout-bij-nacht |
| Kontrollfahrt | Patrouille |
| Korps-Reserve | Korpsreserve |
| Korvettenkapitän | Rang binnen de Kriegsmarine, in Nederland: luitenant-ter-zee der 1e klasse |
| Kriegsberichter | Militaire journalist |
| Kriegskartenhauptamt | Hoofdkantoor, -bureau van de militaire geografie |
| Kriegsmarine | Marine (varend) |
| Kriegsmässig | Oorlogsgerelateerd |
| Kriegstagebuch | Oorlogsdagboek |
| Küsten-Artillerie-Gruppe, -Führer | Overkoepelende eenheid kustartillerie, commandant |
| Küstenbefehlshaber | Kustcommandant |
| Küstenpost | Bewakingspost |
| Küstenschutz | Kustbescherming, bewaking |
| Küstenstreife | Kuststrook |
| Küstenüberwachungsabteilung | Afdeling kustbewaking |
| Küstenverteidigung, Küver | Kustverdediging, periode van bunkerbouw in 1942 |
| Küstenverteidigungsabschnitt | Kustverdedigingssector |
| Küstenvorstrandhindernisse, K-Sperren | Strandhindernissen, -obstakels |
| Küstenwache | Bewakingspost, groter dan een Küstenpost |
| Küstenzielpunkt | Doelwit, richtpunt |
| Küverbunker | Vf-bunker, gestandaardiseerde reeks alleen in Nederland gebouwd |
| KW-Hindernisse, Kampfwagenhindernisse | Tankversperringen |
| K98k | Karabijn, Duits standaard infanteriewapen |
| L | # |
| le.M.G., Leichte Maschinegewehr | Machinegeweer, mitrailleur met klein kaliber |
| l.F.H./s.F.H. Leichte Feldhaubitze, schwere | Lichte of zware veldhouwitser |
| Lagekarte | Kaart van een gebied |
| Landeplatz | Locatie om te landen |
| Landesabwehrgeschütz, LAG | Geschut tegen gronddoelen |
| Landfront | Landfront, landwaartsgerichte linie |
| Landungssperrfeuer | Spervuur om een landing op het strand te verhinderen |
| Landzielpunkt | Landdoel |
| Leitstand | Vuurleidingspost |
| Leuchtfeuer | Lichtbaken voor piloten |
| Leuchtturm | Vuurtoren |
| Leutnant | Rang, Luitenant |
| Lichtsprech- und Blinkgerät | Seinapparatuur |
| Luftflotte | Operationeel commando van de Luftwaffe (vliegende verbanden) over een groot gebied |
| Luftgaukommando | Territoriaal commando van de Luftwaffe |
| Luftlagebild | Overzicht van de situatie in de lucht |
| Luftlandehindernisse | Hindernissen tegen luchtlandingstroepen |
| Luftnachrichtenorganisation | Organisatie van Luftwaffe verbindingseenheden |
| Luftschutzbunker | Schuilbunker tijdens luchtalarm en bombardementen |
| Luftschutzräume | Schuilplaats tijdens luchtalarm en bombardementen |
| Luftverteidigungszone-West | Duitse verdedigingslinie tegen luchtaanvallen |
| Luftwaffe | Duitse Luchtmacht |
| Luftwaffen-Feld-Division | Infanteriedivisie van de Duitse luchtmacht |
| M | # |
| Maasflotille | Verband van kleine schepen voor de bewaking van zeearmen |
| Major | Rang, Majoor |
| Mammut Gerät | Type lange afstand radar in gebruik bij Luftwaffe en Marine |
| Marine-Artillerie-Abteilung, MAA | Afdeling, eenheid marinegeschut |
| Marinebefehlshaber in den Niederlanden | Bevelhebber van de Kriegsmarine in Nederland |
| Marine-Festungs-Pionier-Stab | Vestinggeniestaf van de Duitse marine |
| Marine-Flak-Abteilung | Luchtdoelbatterij |
| Marine-Hafen-Abteilung | Afdeling, eenheid van de Kriegsmarine in een haven |
| Marine-Kommandostand, Markostand | Commandopost van de Marine |
| Marine-Schützen-Regiment | Infanterieregiment van de Duitse marine |
| Marine-Seeziel-Batterie | Geschutsbatterij voor zeedoelen |
| Marine-Signalstelle | Marine signaalpost, seinpost |
| Marine-Wettertrupp | Marine meteorologie |
| Maschinen- und Sendebaracke | Barak met aggregaten, transformators en zendapparatuur |
| Maschinen-Satz | Plaats voor aggregaten, transformators of apparatuur |
| Meldehunde | Meldhond, berichtenhond |
| Meldeköpfe | Meldpunt |
| MG (Maschinengewehr) | Machinegeweer |
| Mine, Minenfeld | Mijn, Mijnenveld |
| Minengefahr | Mijnengevaar |
| Minenkarten | Mijnenkaart |
| Minierte Anlagen | Gefortificeerde tunnels |
| MTB, Motor Torpedo Boat | Snelle motortorpedoboot |
| N | # |
| Nachrichtentruppen | Verbindingseenheden |
| Nachschub Bataillon | Aanvoer-, logistiek bataljon |
| Nachtjagd | Nachtjacht, containerbegrip voor alle vliegtuiginterceptiemethoden in het donker |
| Nachtjagdraum | Nachtjachtgebied |
| Naht | Naad, scheiding |
| Naval Disarmament Control Staff | Geallieerde eenheid belast met de ontmanteling en ontwapening van de Kriegsmarine |
| Netzsperre | Netversperring in vaarwateren |
| Neue Westwall | Nieuwe Westwall, verdedigingslinie langs de westkust van het Derde Rijk in 1942 |
| Nordmole | Pier, tevens naam voor een (lucht)doelbatterij |
| Nur für Dienstgebrauch | Alleen voor dienstgebruik |
| Nur für Offiziere | Alleen voor officieren |
| Nussknäcker | Notenkraker, type mijn met een hefboomontstekingsmechanisme |
| NSB, Nationaal Socialistische Beweging | Politieke partij in Nederland die grotendeels achter het gedachtengoed van de NSDAP stond |
| NSDAP, Nationaalsocialistische Duitse Arbeiderspartij | Politieke partij van de Nazi’s |
| O | # |
| Oberarbeitsführer | Rang, arbeidsleider |
| Oberbauleitung, OBL | Bouwleiding |
| Obersterbefehlshaber | Opperstebevelhebber |
| Oberbefehlshaber West, Ob West | Opperbevelhebber in het westen van het Derde Rijk |
| Oberforstmeister | Bospik, bosboze |
| Obergefreiter | Rang binnen de Kriegsmarine, in Nederland: korporaal |
| Oberkommando der Wehrmacht, OKW | Opperbevel van de Duitse krijgsmacht |
| Oberleutnant | Rang, eerste luitenant |
| Oberst | Rang, kolonel |
| Oberstleutnant | Rang, Overste, luitenant-kolonel |
| OD – Ordedienst | Nederlandse verzetsbeweging |
| Oder-Warthe-Bogenlinie | Duitse verdedigingslinie in Oost-Duitsland |
| Offiziersheim | Officiersmess |
| Organisation Todt, OT | Bouworganisatie van het Derde Rijk |
| Ortsgebunden | Plaats-, locatiegebonden |
| Ortskommandant | Commandant van een bezet dorp of stad |
| Ortskommandantur | Kantoor, gebouw van de Ortskommandant |
| Ostbataillon | Bataljon met voormalige militairen uit het Russische leger |
| OT-Einsatzgruppe West | OT-organisatie belast met bunkerbouw in het westen van het Derde Rijk |
| Overlord | Geallieerde operatie, landing in Normandië, D-Day juni 1944 |
| P | # |
| Pak (Panzerabwehrkanone) | Anti-tankgeschut |
| Pakunterstellraum | Opstelling voor anti-tankgeschut |
| Pakzug | Eenheid anti-tankgeschut |
| Pantherstellung | Verlenging van de Westwall in Nederland, gebouwd in 1944 |
| Panzer | Tank |
| Panzer Jäger Abteilung, Kompanie | Eenheid anti-tankgeschut |
| Panzerabwehr | Tankafweer |
| Panzerbüchse | Antitankgeweer |
| Panzergraben | Tankgracht |
| Panzerkasematte | Bunker voorzien met een wapen achter een pantserplaat of -koepel |
| Panzerschreck | Bazooka |
| Panzerwerk | Bunker, fortificatie voorzien van pantserplaten of -koepels |
| Papierkrieg | Papieroorlog |
| Peiler | Peiler voor locatiebepaling op zee of in de lucht |
| Peilplan | Plan, overzicht voor locatiebepaling |
| Perlenschnur | Parelketting |
| Pionierbataillon | Geniebataljon |
| Pionier-Brigade Dräger | Geniebrigade vernoemd naar de commandant, na de oorlog belast met het ruimen van mijnen |
| Pionierpark | Opslag en overslaglocatie voor bouwmaterialen van de genie |
| Pioniertruppen | Genie, militaire ingenieurs, bouwtroepen |
| Planpause | Calque, overtrekvel |
| Planraum | Planruimte, operatieruimte |
| Planspiel | Oefening in de vorm van een interactief ‘spel’ |
| Plantisch | Plottafel, planningstafel |
| Planung | Planning |
| Pommernstellung | Duitse verdedigingslinie in Pommeren |
| Propagandakompanie | Propaganda-eenheid |
| Q | # |
| Quartiermeisterabteilung | Afdeling, sectie van de ‘kwartiermeester’ belast met de verzorging van troepen in de brede zin van het woord |
| R | # |
| Radfahr-Schwadron | Eenheid militairen per fiets |
| Raids | Aanval, dikwijls van commando’s |
| Raum | Ruimte, gebied |
| Räumungskommissar Commissaris | Ambtenaar, commissaris belast met ontruiming en sloop |
| Regelbau | Gestandaardiseerde bouw, bunker |
| Regimentskommandeur | Regimentscommandant |
| Reichsarbeitsdienst, RAD | Rijksarbeidsdienst |
| Reichskommissar | Rijkscommissaris |
| Reichskommissariat | Rijkscommissariaat |
| Restprogramm | Restprogramma |
| Rheinflotille | Verband van kleine schepen voor de bewaking van zeearmen |
| Riegelstellung | Verdedigingslinie haaks op de hoofdlinie, om doorbraken te voorkomen |
| Ringstand | Bunker of aanbouw met een opening om vanuit te schieten of observeren, ook wel Tobruk genoemd |
| Royal Air Force, RAF | Britse luchtmacht |
| Royal Marines Commando | Britse commando-eenheid |
| Royal Navy | Britse marine |
| RTM | Rotterdamsche Tramweg Maatschappij |
| Rückwärtige Stellung | Achterwaartse stelling |
| Rüstungsminister | Minister van bewapening |
| S | # |
| Sanitätsbunker | Hospitaalbunker |
| Schaltbefehl | Schakelbevel, doorschakeling |
| Schalttrupp | Verbindingsgroep belast met telefonie |
| Scharte | Schietgat, opening voor het kanon in een geschutsbunker |
| Schartenbauprogramm | Bouwprogramma voor geschutsbunkers |
| Schartenstand | Geschutsbunker |
| Scheinflugfeld | Nepvliegveld |
| Scheinwerfer | Zoeklicht, schijnwerper |
| Schienenhindernis/sperre | Hindernissen voor infanterie |
| Schiesskarte | Schietkaart |
| Schiffsstammabteilung | Opleidingseenheid van de Kriegsmarine |
| Schlafraum | Slaapruimte |
| Schnellbootbunker | Bunker voor motortorpedoboten |
| Schnellboot | Motortorpedoboot |
| Schü-Mine, S-Mine | Anti-personeelsmijn |
| Schussfeldfreimachung | Kaalslag voor een vrij schootsveld |
| Schußsicher | Bestand tegen zware bommen en granaten |
| Schutz | Bescherming |
| Schützenkompanie | Compagnie militairen, bewakers |
| Schutz-Polizei | Eenheid politie |
| Sechsschartenturm | Pantserkoepel met zes schietgaten voor een mitrailleur |
| Seeburgtisch | Een type plottafel om jachtvliegtuigen te leiden |
| Seefront | Zeefront, de zeezijde van een verdedigingslinie |
| Seekommandant, SeeKo | Zeecommandant, verantwoordelijk voor een kustsector |
| Seelöwe | Operatie, geplande Duitse invasie van Engeland |
| Seeziel | Zeedoel |
| Sehnsucht | Heimwee |
| Sendestelle | Zendstation |
| Sicherheitsbereich | Veiligheidsgebied |
| Sicherheitsdienst | Nazi-organisatie belast met staatsveiligheid en inlichtingen |
| Sicherungsdivision | Varend verband van de Kriegsmarine |
| Skizze | Schets |
| Sohle | Fundering, fundament |
| Sommerbauprogramm | Bunkerbouwprogramma in de Atlantikwall, zomer 1944 |
| Sonderausgabe | Speciale uitgifte |
| Sonderbefehl | Speciaal bevel |
| Sonderkarte | Speciale kaart |
| Sonderkonstruktion, SK | Speciale constructie, bijzonder bouwwerk |
| Sonderstab | Speciale staf, eenheid met een bijzondere taak |
| Sonderzug | Speciale trein |
| Sperre | Versperring |
| Sperrenkarte | Versperringskaart |
| Sperrfeuer | Spervuur |
| Sperroffizier | Versperringsofficier |
| Sperrprahme | Versperringsschip |
| Sperrstellung | Versperringsstelling |
| Sperrwaffenkommando | Eenheid van de Kriegsmarine belast met explosieven en versperringen |
| Splittersicher | Scherfvrij |
| Sprengung | Ontploffing, explosie |
| SS-Oberführer | SS-equivalent van een ervaren Oberst |
| SS-Standartenführer | SS-equivalent van een Oberst |
| SS-Verfügungs-Division | SS-divisie actief in Nederland in 1940 |
| Stabsoffizier Panzerabwehr (StoPpak) | Stafoffizier in het vakgebied van antitankwapens |
| Stabsoffizier der Pionier (StoPi) | Stafofficier in het vakgebied der genie |
| Stadtabschnitt | Stadssector |
| Stadtverteidigungsbereich | Stadsverdedigingsgebied |
| Stadtverteidigungsstellung | Stadsverdedigingsstelling |
| Stand (van Befehlstand of Betriebstand) | Bunker, bouwwerk |
| Ständiger Ausbau, St | Permanente vestingbouw, bomvrij |
| St-bunker | Bomvrije gewapend betonnen bunker |
| Stellung | Stelling |
| Stellungsbatterie Küste | Landmacht geschutsbatterij langs de kust |
| Stellungsbau-Offizier | Officier belast met stellingbouw en veldversterkingen |
| Stellungsbauplan | Stellingbouwplan |
| Stockmine | Antipersoneelsmijn |
| Störingstrupp | Sabotage, vernielingseenheid |
| Strassensperre | Straatversperring |
| Sturmabzeichen | Insigne voor bewezen dapperheid tijdens een infanterieaanval |
| Stützpunkt | Steunpunt, stelling |
| Stützpunktausstattung | Inrichting van een steunpunt of stelling |
| Stützpunktgruppe | Cluster van steunpunten, verdedigingsgebied |
| Südwall | Kustverdedigingslinie langs de Franse Middellandse zeekust |
| Supreme Headquarters Allied Expeditionary Force (SHAEF) | Hoofdkwartier van de geallieerden op het Europese vasteland |
| Surrendered Enemy Personnel | Gecapituleerde vijandelijke troepen |
| Disarmed Enemy Forces | Ontwapende vijandelijke troepen |
| T | # |
| Tagesbefehl | Dagelijkse order |
| Tagesraum | Dagverblijf |
| Taktisch | Tactisch, in dit boek veelal bedoeld als militair nut |
| taktische Dienststelle | Militaire (gevechts)eenheid |
| taktische Schwerpunkt | Tactisch zwaartepunt (bijv. van bouwwerkzaamheden) |
| Tellermine | Antitankmijn |
| Tiefflieger | Duikvlucht van een jachtvliegtuig |
| Tirpitz | Naam van een Duits slagschip en geschutsbatterij |
| Tobruk | Zie Ringstand |
| Tornisterfunkstelle | Type radiotoestel |
| Totenkopfschilder | Waarschuwingsborden voor mijnen waarop een doodshoofd is te zien |
| Träger in Beton | Dragers van beton |
| Trinkwasserbehälter | Drinkwatervat |
| Trossensperre | Versperring in het water |
| Truppenkarte, Truppenverteilungskarte | Troepenkaart, overzicht (verdeling) van militaire eenheden in een gebied |
| Truppenübungsplatz | Oefenplaats, -gebied voor troepen |
| Turm | Toren |
| Typenheft | Catalogus, handboekje met bunkertypen |
| Typhoon | Jachtbommenwerper van de RAF |
| U | # |
| Überflutbarkeit | Geschiktheid voor onderwaterzetting |
| Überflutungskommando | Eenheid belast met de inundatie |
| Überflutungsoffizier | Militair belast met de inundatie |
| Übersichtsplan | Overzichtsplattegrond, -kaart |
| Übung | Oefening |
| United States Army Air Forces (USAAF) | Amerikaanse luchtmacht |
| Unterabschnitt | Subsector |
| Unterkunft | Onderkomen |
| V | # |
| Verbindungsstab In. West zum W.Bfh.Ndl. | Tijdelijke vestinggenie commandant bij de WBN vanuit OB.West |
| Verfolgungsnachtjagd | Methode van interceptie door Duitse nachtjagers met grondradar in stellingen over een groot gebied |
| Vergeltungswaffe, V1/V2 | Vergeldingswapens, Hitlers geheime vliegende bom en raket |
| Vermessungswesen | Meetdienst |
| Verminung | Vermijnen |
| Vermittlung | Verbinding |
| Verpflegungsbunker | Voorraadbunker |
| Verschartung | Het plaatsen van kanonnen in bunkers |
| Versenken | Verzinken in de grond |
| Verstärkt feldmässiger Bunker, Vf-Bunker | Gestandaardiseerde stampbetonnen bunker, scherfvrij |
| Verstärkter Grenzaufsichtsdienst, VGAD | Organisatie van bewapende, versterkte grenswacht |
| Verteidigungsbereich | Een clustering van steunpunten in een strategisch belangrijk gebied, letterlijk verdedigingsgebied |
| Verwaltung III (Bau) | Afdeling III, (bouw). Onderdeel van het Luftgaukommando belast met bouwzaken |
| V-Leute | Collaborerende vertrouwenspersonen |
| Vordere Wasserstellung | Verdedigingslinie achter de Atlantikwall, grofweg van Amsterdam tot Rotterdam |
| Vorfeld | Voorveld, gebied voor een linie, stelling of wapen. |
| Vorpostenboot | Hulpboot voor escorteren, mijnenruimen, luchtdoelondersteuning, etc. |
| Vorposten-Position | Patrouillepositie in zee |
| W | # |
| Wache | Bewaking |
| Waffeneinsatzkarte | Kaart met de wapeninzet |
| Waffenkommission Festungen | Commissie over wapens in vestingen |
| Waffen-SS | Militair onderdeel van de Nazi-partij |
| Wälzkörpersperre | Betonnen afsluitbare tankversperring |
| Wasserman | Type lange afstand radar in gebruik bij de Luftwaffe |
| Wasserpumpe | Waterpomp |
| Wege und Geländeskizze | Schets van het terrein met wegenpatroon |
| Wehrgeologengruppen | Eenheid militaire geologen |
| Wehrgeologenstelle | Kantoor, bureau, afdeling van militaire geologen |
| Wehrmacht | Duits leger bestaande uit landmacht, luchtmacht en marine |
| Wehrmachtdienststelle | Afdeling, kantoor, dienst van de Wehrmacht |
| Wehrmachtsbefehlshaber in den Niederlanden, WBN | Bevelhebber van de Wehrmacht in Nederland |
| Wehrmachtsheim | Ontspanningsruimte voor militairen |
| Westfeldzug | Duitse opmars in het westen 1940, ook bekend als Blitzkrieg |
| Westwall | Duitse verdedigingslinie tussen Nederland en Zwitserland |
| Westwallartigen Ausbau der Küste | Duitse verdedigingslinie aan de westkust van het Derde Rijk |
| Widerstandsnest, Widerstandsnester, Wn | Stelling, steunpunt, bunkercomplex |
| Winterausbauprogramm | Bunkerbouwprogramma in de Atlantikwall, 1942-1943 |
| Winterprogramm für den festungsmässige Ausbau | Zie Winterausbauprogramm |
| Wirtschaftsbunker | Bunker waar ‘bedrijvigheid’ plaatsvindt in de brede zin van het woord |
| Wohnbunker | Woonbunker |
| Wolfsschanze | Hoofdkwartier in Polen waar een aanslag op Hitler plaatsvond |
| Würzburg (Riese) | Type paraboolradar |
| Z | # |
| Zeichnung | Tekening |
| Ziegelsteine | Bakstenen |
| Zielgelände | Doelgebied |
| Zielpunkt | Doel, trefpunt |
| Zitadelle | Citadel, zelfstandig verdedigbare versterking of vestingwerk |
| Zündtrupp | Eenheid belast met het ontsteken van een explosief of wapen |
| Zündstelle | Ontstekingspunt |
| zur besonderen Verwendung (zbV) | Voor speciaal, bijzonder gebruik |
| Zwischenstellung | Tussengelegen stelling, steunpunt |